Ana sayfa Güncel TARIMDA KARANTİNA OLMAZ

TARIMDA KARANTİNA OLMAZ

Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal , CHP Genel Merkezi'nde basın toplantısı düzenledi. FOTOGRAF;OZANCIFCI/CHP GENEL MERKEZI

Koronavirüs bütün dünyayı etkiledi.Geçmişten günümüze çok sayıda kriz yaşandı, bundan sonra da yaşanacak. Çünkü krizlerin nedeni insan ve onun da temel yapısı emperyalizm ve kapitalizm. Dünyadaki bütün dengelerin bozulması. Dengelerin altüst olması. Krizlerde duran ekonomik yapıların yanında durmayan, durması mümkün olmayan güneşe, havaya iklime göre hareket eden, insanın en temel ihtiyacı olan gıda ve tarım.Bundan önceki krizlerde birçok sektör dururken gıda ve tarım sektörü durmadı. Bugün de öyle. Gıda ve tarımda üretim devam ediyor. Çünkü insan hayatını hava, su ve gıda ile sürdürüyor. Gıdanın olması için de tarım, üretim şart.

Çay
Bugün 83 milyon insanımızın sudan sonra en çok tükettiği çaydan bahsedeceğim. Kişi başına 3,5 kg çay ile dünyanın en fazla çay tüketen ülkesiyiz.Koronavirüs sonrası çay sektörünün içinde bulunduğu sorunları ve çözüm önerilerini sizinle paylaşmak istiyorum. Üreticilerin ve doğal olarak tüketicilerin taleplerinden bahsedeceğim.Ülkemizde çayın 80 yıllık bir tarihi var. 1924 yılında kanunu çıktı. 1930’lu yıllarda üretimi başladı. Bugün çay üretiminin %68’si Rize, %20’si Trabzon’da ve %10’nu Artvin ve geriye kalan kısmı Giresun ve Ordu illerinde yapılmaktadır.Bugün 200 bin aile 850 bin dekarda çay üretimi yapıyor. 1,5 milyon ton civarında yaş, yıllara göre değişmekle birlikte, 250-300 bin ton arasında kuru çay üretimini gerçekleşiyor. Çayın 10 milyar TL’lik bir ticari hacmi var.2006 yılına kadar ithalattan bahsedilmezken bu tarihten itibaren ciddi bir cay ithalatı başladı ülkemizde. Aslında çayda kendi kendimize yeten bir ülkeyiz. Ama AKP döneminde 139 bin ton çay ithalatına 346 milyon dolar ödeme yapılmıştır. 72 bin ton çay ihraç edip 231 milyon dolar gelir elde ettik.Sivil toplum kuruluşları, kooperatifler, dernekler, Karadeniz halkı günlerdir, günlerdir çay ile ilgili sesini yükseltmekte, feryadını duyurmaya çalışmakta. “Yeni bir sezon geliyor. Çay ile ilgili tedbirler alınmaz ise ciddi riskler var” diyorlar. Mayıs başında çay hasadı başlayacak. Yılda 3 defa, yaklaşık 45 gün aralıklarla, çay biçimi yapılır. Koronavirüs nedeniyle mart sonu, nisan başı yapılması gereken gübreleme yapılamadı. Aynı zamanda çapalama, yabancı otların temizliği yapılamadı. Böylesi bir durumda çay hasadı sezonuna giriyoruz.Bazı sorunlarKarantina uygulaması nedeniyle uygulanan 65 yaş ve üzeri vatandaşların çay bahçelerine gidememesi bir sorun. Çay bahçeleri karantina uygulamaları ve yaş yasakları nedeniyle kaderine terk edilmiş durumda.Değişik illerde yaşayan bahçe sahipleri yine sokağa çıkma yasakları ve seyahat kısıtlamaları nedeniyle bölgeye dönemiyorlar. Çay bölgelerine ulaşımda sorunlar var.Mevsimlik tarım işçileri sorunu var. Daha önceki yıllarda çay hasadında uzmanlaşmış Gürcistan ve Azerbaycan’dan gelen 30 bin civarında mevsimlik işçi koronavirüs nedeniyle bu yıl gelemeyecek. Bu çok önemli bir sorun olarak önümüzde durmaktadır. Aynı şekilde yurt içinden Doğu’dan, Güneydoğu’dan, Artvin ve Rize civarına daha çok Erzurum ve civarından gelen mevsimlik işçilerin de gelmeme durumu var. Bu da hasat döneminde ciddi bir sorun.Çay taban fiyatı ve verilecek prim belirlenmedi. Evet geçen yıllarda bunlar Mayıs başında açıklanırdı ama bu yıl özel bir yıl. Bu yıl çiftçiyi teşvik etmemiz, desteklememiz lazım. Geçen yıllarda da büyük sorun olan kota, kontenjan ve randevu sistemi bu dönemde de büyük bir sorun olarak önümüzde duruyor.Çay fabrikalarında çalışanların, çayı taşıyanların koronavirüs nedeniyle kişisel donanımlar başta olmak üzere sağlık için gerekli tedbirlerin yetersiz olduğu duyumlar olduğu, bazı fabrika çalışanlarında koronavirüs görüldüğü iddiaları ciddi bir sorun.Çay alım sezonunun bir ayla sınırlandırılması, koronavirüs salgını döneminde büyük bir sorun yaratacağı açıktır.Fire ve kalite oranındaki değişiklikler de çay üreticileri ve eksperler açısından sorun olarak görülmektedir.Gübre fiyatlarının yüksekliği, işçi ücretlerinin öngörülememesi, girdi maliyetleri büyük bir problem.Bölgede kırda yaşayanların bir gelirinin olmaması bir başka problem. Bir eksperin 4 ayrı yerde görevlendirilmesinden kaynaklı işleri uzaması, insan kuyruklarının oluşması, koronavirüs salgını düşünüldüğünde önemli bir sorun olarak önümüzde durmaktadır.Ne yapılmalı?Koronavirüs nedeniyle bünyesinde bölgedeki sivil toplum örgütleri, akademik odalar, ÇAYKUR ve yetkili kamu kurumlarının yetkililerinin, sendikaların, çay üreticilerinin içinde olduğu Çay Tarım Kurulu derhal kurulmalı. Ortak karar alınmalı. Türkiye’deki bütün üreticilerle beraber çay üreticilerinin de üretici borçları faizsiz ertelenmeli. Destekleme payları da derhal ödenmelidir. Çiftçinin bugün gübre parasına, mazota, işçi parasına ihtiyacı var. ÇKS’ye kayıtlı veya değil, tapu üzerinde arazi varlığını ispatlayan bütün çiftçilere çay üreticilerine ulaşım izni verilmeli. Koronavirüs ile ilgili hijyen, sosyal mesafe kuralları uygulanarak üreticilerin bahçelerine gitmesi sağlanmalı. Çay sezonu için başka illerden çay bahçelerine gelmek isteyen üreticilere de imkan sağlanmalı. Bunlar çok hızlı bir şekilde uygulanmalı. Çünkü zaman çok kısıtlı.Bölgeye gelecek mevsimlik işçilerin yaşam koşullarında, barınma koşulları, sağlık koşulları ve çalışma koşullarındaki dezenfeksiyon, hijyen, sosyal mesafe koşulları sağlanmalı. Çayda taban fiyatı derhal açıklanmalı. Bu fiyat bu yıl koronavirüs nedeniyle yaşanan kalite düşüklüğü, verim düşüklüğü dikkate alınarak belirlenmeli. Yaş çay primi de uygun bir seviyeye çıkarılmalı. Kota, kontenjan ve randevu sistemi tamamen kaldırılmalı.Bütün işçilerin sağlık taramaları yapılmalı ve kişisel koruyucu donanımları sağlanmalı. Koronavirüse karşı işçiler savunmasız bırakılmamalı. Yaş çay alım süresi uzatılmalı.Çay bahçeleri sigortalanmalı. TARSİM’in yanı sıra AFAD üzerinden bütün tarım ürünlerini ve çayı sigortalaması gerekir. Bölgede yaşayan ve geliri olmayan ailelere, sosyal devlet gereğince, 2 bin TL’lik aylık verilmeli.Hızlı alımların yapılması için bir eksperin 4 yerde görevlendirilmesi uygulamasına son verilmeli. Fabrikalarda çalışan mevsimlik işçilerin çalışma süreleri uzatılmalı. İşinde uzmanlaşmış olanları eksper olarak görevlendirilmeli ve alımların hızlı yapılması için her noktada bir eksper görevlendirilmelidir.Çay nakil işlerini yapan kamyon sürücülerinin de hijyen ve kişisel donanımları mutlaka sağlanmalı. Sokağa çıkma yasakları tarım alanlarında ciddi sorunlara neden olmaktadır. Geçen hafta uygulanan sokağa çıkma yasağı nedeniyle, hasadını yapmış bir çok üretici zor durumda kaldı.Tarım kesiminde karantina uygulamaları gözden geçirilmeli. Çiftçinin karantinası olmaz.